Inhalt

Fundusz Spójności - Wprowadzenie

Fundusz Spójności, inaczej nazywany Funduszem Kohezji lub Europejskim Funduszem Kohezji, to czasowe wsparcie finansowe dla krajów Unii Europejskiej, których Produkt Narodowy Brutto (PNB) na mieszkańca nie przekracza 90 % średniej PNB dla wszystkich państw członkowskich.

Z chwilą przystąpienia do Unii Europejskiej nowych państw członkowskich, w tym Polski, Fundusz Spójności przejął zobowiązania do współfinansowania projektów zatwierdzonych w ramach ISPA. Fundusz Spójności nie należy do funduszy strukturalnych, ale jest instrumentem polityki strukturalnej Unii Europejskiej.

Fundusz Kohezji powstał na mocy Traktatu z Maastricht o utworzeniu Unii Europejskiej z 1991 roku, który wszedł w życie w 1993 roku. Pierwotnie nazwano go Finansowym Instrumentem Spójności, ale w 1994 roku jego nazwę zmieniono na Fundusz Spójności. Początkowo jego realizację zaplanowano na lata 1993-99. Na szczycie UE w Berlinie działanie funduszu przedłużono do 2006 roku. Do powstania Funduszu Spójności przyczyniło się głównie przyjęcie do Unii Europejskiej Irlandii, Grecji, Hiszpanii oraz Portugalii, czyli państw słabiej rozwiniętych niż dotychczasowi członkowie UE. W trakcie dyskusji nad formą i kształtem przyszłej Unii Europejskiej państwa członkowskie postanowiły wzmocnić politykę strukturalną wobec wyżej wymienionych krajów. Wzmocnienie to oznaczało pomoc dla krajów i sektorów gospodarki, których wyniki gospodarcze odbiegały od "średniej unijnej".

Z Funduszu Spójności, od początku jego istnienia, korzystają: Grecja, Irlandia, Portugalia i Hiszpania. W okresie przejściowym, przez bardzo krótki okres czasu programem objęte były również wschodnie Niemcy (była NRD). Obecnie nie korzystają już one z pomocy. Od 1 stycznia 2004 r. Irlandia nie kwalifikuje się już do wsparcia z Funduszu Spójności.

Fundusz Spójności wspiera dwa sektory: środowisko i transport. Od daty akcesji Polska stała się największym beneficjentem środków z Funduszu Spójności spośród wszystkich krajów członkowskich UE. Środki z Funduszu Spójności pomogą Polsce wywiązać się z zobowiązań akcesyjnych związanych z dostosowaniem do norm UE w najtrudniejszych i wymagających największych nakładów finansowych obszarach, w których Polska uzyskała najdłuższe okresy przejściowe. Wsparcie na duże projekty inwestycje z zakresu ochrony środowiska mogą uzyskać jednostki samorządu terytorialnego, tworzone przez nie związki gmin lub inne podmioty publiczne, np. przedsiębiorstwa komunalne będące własnością gminy. Współfinansowanie z Funduszu Spójności mogą uzyskać inwestycje z takich dziedzin jak:

- poprawa jakości wód powierzchniowych

- polepszenie jakości i dystrybucji wody przeznaczonej do picia

- racjonalizacja gospodarki odpadami i ochrona powierzchni ziemi

- poprawa jakości powietrza

- zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego.

Zasady funkcjonowania Funduszu Spójności

- Fundusz Spójności ma Krajowy, a nie regionalny zasięg pomocy.

- Podejmowanie finalnej decyzji o przyznaniu środków na dofinansowanie odbywa się przez Komisję Europejską, a nie indywidualnie przez państwo członkowskie; (kompetencją państwa aplikującego do funduszu jest wskazanie propozycji do dofinansowania).

- Środki z Funduszu Spójności kierowane są najpierw do państw członkowskich, a następnie przekazywane na realizację projektów do poszczególnych regionów potrzebujących wsparcia.

- Fundusz Spójności wspiera finansowo pojedyncze projekty, a nie programy. Pomoc z FS nie może być łączona z elementami programów korzystających z funduszy strukturalnych

- Stworzony został na okres przejściowy.

Zgodnie z obowiązującymi w zakresie polityki strukturalnej zasadami współfinansowania, pomoc z Funduszu Spójności na określony projekt może wynosić maksymalnie od 80% do 85% kosztów kwalifikowanych. Pozostałe co najmniej 15% musi zostać zapewnione przez beneficjenta.

Środki te mogą pochodzić np. z:

- budżetu gminy;

- środków własnych przedsiębiorstw komunalnych

- środków NFOŚIGW (dotacji, kredytów);

- budżetu państwa;

- innego niezależnego źródła (np. z Europejskiego Banku Inwestycyjnego, Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju

Instytucją odpowiedzialną za ogólne zarządzanie i koordynację działań związanych z wykorzystaniem FS jest Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Ministerstwo Finansów zachowuje status instytucji płatniczej, Ministerstwo Środowiska pełni rolę instytucji pośredniczącej w zarządzaniu Funduszem Spójności I stopnia, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej to instytucja pośredniczące w zarządzaniu Funduszem Spójności II stopnia, wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej pośredniczą w zarządzaniu Funduszem Spójności III stopnia - do nich składane są projekty.

Ważne dokumenty

Rozporządzenie Rady nr 1164/1994/WE
z dnia 16 maja 1994 r. ustanawiające Fundusz Spójności.

Rozporządzenie Rady nr 1264/1999/WE
z dnia 21 czerwca 1999 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1164/1994 ustanawiające Fundusz Spójności.

Rozporządzenie Rady nr 1265/99/WE
z dnia 21 czerwca 1999 r. zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 1164/94 ustanawiającego Fundusz Spójności.

Rozporządzenie Komisji 1386/2002
z dnia 29 lipca 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1164/1994/WE w zakresie systemu zarządzania i kontroli pomocy udzielonej z Funduszu Spójności i procedury dokonywania korekt finansowych. Rozporządzenie 1386/2002 ustanawia również zasady dotyczące weryfikacji i certyfikacji wydatków.

Rozporządzenie Komisji 16/2003
z dnia 6 stycznia 2003 r. ustanawiające szczegółowe zasady dla wykonania rozporządzenia 1164/94/WE w zakresie kwalifikowania wydatków w kontekście przedsięwzięć współfinansowanych przez Fundusz Spójności.

Rozporządzenie Komisji 1831/94
z dnia 26 lipca 1994 r. dotyczące nieprawidłowości i zwrotu niesłusznie wypłaconych kwot w ramach finansowania z Funduszu Spójności oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie.

Rozporządzenie Rady (Euroatom, WE) 2185/96
z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami.

Przewodnik Komisji Europejskiej po Funduszu Spójności.

Aneks III
do Decyzji Komisji Europejskiej w sprawie dofinansowania przedsięwzięcia w ramach Funduszu Spójności.

DOKUMENTY MINISTERSTWA ROZWOJU REGIONALNEGO

Strategia Wykorzystania Funduszu Spójności na lata 2004-2006

Zarządzanie i kontrola Funduszu Spójności - Ogólny Podręcznik

Wytyczne do prowadzenia działań informacyjnych i promujących dotyczących przedsięwzięć Funduszu Spójności

DOKUMENTY MINISTERSTWA ŚRODOWISKA

Podręcznik dla Beneficjentów Funduszu Spójności

DOKUMENTY MINISTERSTWA FINANSÓW

System informowania o nieprawidłowościach w zakresie wykorzystania Funduszu Spójności